Tỉ lệ vàng được coi là tiêu chuẩn về cái đẹp từ thời Hy Lạp cổ đại cho đến tận thời nay. Hãy cùng tìm hiểu và khám phá tỉ lệ vàng là gì và cách ứng dụng trong những nghành nghề dịch vụ khác nhau qua bài viết sau đây nhé !

Tỉ lệ vàng là gì ?

Tỉ lệ vàng trong toán học và nghệ thuật thường được chỉ định bằng ký tự φ (phi) trong bảng chữ cái Hy Lạp. Theo đó, nếu hai đại lượng có tỉ số giữa tổng của hai đại lượng và đại lượng lớn hơn bằng tỷ số giữa đại lượng lớn và đại lượng nhỏ thì được coi là tỉ lệ vàng.

Công thức tổng quát tính tỉ lệ vàng
Cách tính tỉ lệ vàng : chia 1 đoạn thẳng AB thành 2 phần, trong đó đoạn A dài hơn đoạn B, sau đó lấy tổng A + B chia cho A, nếu hiệu quả bằng 1.618 thì đó là tỉ lệ vàng .

Công thức tổng quát:

A/B = (A+B)/A = 1.618… = Φ

Như vậy, tỉ lệ vàng được ký hiệu bằng Φ, ký tự thứ 21 của bảng vần âm Hy Lạp và 1.618 được coi là dãy số tỉ lệ vàng .

Lịch sử hình thành khái niệm tỉ lệ vàng

Nhà điêu khắc, toán học người Hy Lạp Phidias ( 500 TCN – 432 TCN ) được coi là người đã vận dụng tỉ lệ vàng vào phong cách thiết kế tác phẩm điêu khắc cho đền Parthenon .
Triết gia Platon ( 428 TCN – 347 TCN ) thì coi tỷ suất vàng là mối ràng buộc phổ cập nhất trong toán học. Sau đó, nhà toán học Euclid ( 365 TCN – 300 TCN ) đã link tỷ suất vàng với việc kiến thiết xây dựng ngôi sao 5 cánh năm cánh .
Khoảng năm 1200, nhà toán học Leonardo Fibonacci đã tò mò ra chuỗi Fibonacci, có link trực tiếp với tỷ suất vàng. Vì chỉ cần lấy hai số Fibonacci liên tục bất kể thì cũng được tỷ suất rất gần với tỷ suất vàng. Các số lượng càng cao thì tỷ suất càng tiệm cận với 1.618 .
Dãy Fibonacci là dãy vô hạn những số tự nhiên khởi đầu từ 1 và 1, những số tiếp theo sẽ bằng tổng của 2 số đứng trước. Ví dụ : 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610 …
Đường xoắn ốc Fibonacci trong dải thiên hà
Các số lượng này cũng hoàn toàn có thể được vận dụng cho tỉ lệ vàng hình chữ nhật, gọi là hình chữ nhật Vàng. Hình chữ nhật vàng lại tương quan đến vòng xoắn ốc vàng ( đường xoắn ốc Fibonacci ). Các đường chéo của hình chữ nhật vàng cắt hai vòng xoắn liên tục của đường xoắn ốc này theo tỉ lệ vàng .
Năm 1509, nhà toán học Luca Pacioli đã viết một cuốn sách nhắc đến “ tỷ suất thiêng liêng ” này và được minh họa bởi danh họa Leonardo da Vinci. Tỷ lệ vàng cũng thường được vận dụng trong những bức tranh và tác phẩm điêu khắc thời Phục hưng để đạt đến sự cân đối và vẻ đẹp hoàn mỹ .
Tiêu biểu như danh họa Leonardo da Vinci đã sử dụng tỉ lệ vàng trong nhiều tác phẩm nổi tiếng như : Bữa ăn tối ở đầu cuối, Vitruvian Man và Mona Lisa. Ngoài ra, còn có 1 số ít nghệ sĩ khác như : Michelangelo, Rembrandt, Seurat, Raphael, Salvador Dali .
Bức họa Mona Lisa áp dụng tỉ lệ vàng
Thuật ngữ Phi ( Φ ) khởi đầu được nhà toán học người Mỹ Mark Barr đặt ra vào những năm 1900 và liên tục phổ cập trong toán học và vật lý. Vào những năm 1980, phi lại được phát hiện trong những tinh thể của một dạng vật chất mới .

Tỉ lệ vàng trong tự nhiên và đời sống

Tỉ lệ vàng trong tự nhiên

Cánh hoa: có thể bạn chưa biết, số lượng cánh hoa trên một số bông hoa như hoa loa kèn (3 cánh), hoa cúc vạn thọ (13 cánh), hoa cúc tây (21 cánh), hoa cúc thường (34, 55, 89 cánh) đều tuân theo trình tự Fibonacci. Người ta tin rằng, mỗi cánh hoa được sắp đặt cho phép tiếp xúc tốt nhất với ánh nắng và các yếu tố khác.

Đầu hạt : hạt của bông hoa thường được sản sinh ở TT, sau đó chuyển dời ra ngoài để lấp đầy khoảng trống. Ví dụ, hoa hướng dương .
Nhánh cây : cách hình thành và phân loại của những nhánh cây, mạng lưới hệ thống rễ và tảo là ví dụ tiêu biểu vượt trội về chuỗi Fibonacci .
Vỏ sò : một số ít vỏ sò, vỏ ốc là vật chứng thuyết phục của đường xoắn ốc Vàng .
Các dải thiên hà : dải Ngân Hà chiếm hữu một số ít nhánh xoắn ốc có hình dạng giống hệt đường xoắn ốc Vàng và hoàn toàn có thể vẽ được hình chữ nhật Vàng trên bất kể thiên hà xoắn ốc nào .
Cơn bão : tựa như đạn pháo, những cơn bão thường có hình xoắn ốc Vàng .
Các ví dụ về tỉ lệ vàng trong tự nhiên

Tỉ lệ vàng khung hình người và động vật hoang dã

Có nhiều bộ phận trên khung hình con người đạt được tỉ lệ vàng như khuôn mặt tỉ lệ vàng của một số ít người mẫu, diễn viên, ca sĩ … nổi tiếng trên quốc tế .
Ví dụ, tỉ lệ vàng của khuôn mặt nam như : Robert Pattinson, Henry Cavill, Bradley Cooper, Brad Pitt, George Clooney … Hoặc tỉ lệ vàng của khuôn mặt đẹp phái nữ như : Bella Hadid, Beyoncé, Amber Heard, Ariana Grande, Taylor Swift, Kate Moss …
Nữ diễn viên Amber Heard sở hữu gương mặt tỉ lệ vàng đẹp nhất thế giới
Nữ diễn viên Amber Heard chiếm hữu khuôn mặt tỉ lệ vàng đẹp nhất quốc tế
Tuy nhiên, tỉ lệ vàng khuôn mặt chưa đủ và lúc bấy giờ chưa có ai đạt được tổng thể những tiêu chuẩn sau đây :

  • Chiều cao cơ thể chia chiều cao từ đỉnh đầu đến đầu ngón tay = Φ.
  • Chiều cao từ đỉnh đầu đến rốn chia chiều dài cẳng tay = Φ.
  • Chiều cao từ đỉnh đầu đến đầu ngón tay chia chiều cao đỉnh đầu đến rốn = Φ.
  • Chiều cao từ đỉnh đầu đến rốn chia chiều rộng đôi vai = Φ.
  • Chiều cao từ hông tới mặt đất chia chiều cao từ đầu gối tới mặt đất =  Φ.
  • Chiều cao từ vai tới các đầu ngón tay chia chiều cao từ khuỷu tay tới các đầu ngón tay = Φ.
  • Chiều cao từ đỉnh đầu đến ngực chia chiều cao đỉnh đầu đến gốc sọ = Φ
  • Chiều cao từ đỉnh đầu đến ngực chia chiều rộng của bụng = Ф
  • Chiều dài của cẳng tay chia chiều dài bàn tay = Ф

Tỉ lệ vàng trong kiến trúc

Các khu công trình kiến trúc nổi tiếng quốc tế vận dụng tỉ lệ vàng gồm có : Tháp Eiffel ( với tỉ lệ chiều cao và chiều rộng là 1.636 ), Đền Parthenon, Kim tự tháp Ai Cập … hoặc Tháp Rùa của Nước Ta .
Đền Parthenon là công trình tiêu biểu có tỉ lệ vàng trong kiến trúc
Ngoài ra, trong đời sống tất cả chúng ta cũng hoàn toàn có thể phát hiện tỉ lệ vàng trong logo của Apple, Google, Twitter, Pepsi, Toyota …

 

Trên đây là tổng hợp thông tin về tỉ lệ vàng. Hy vọng những san sẻ trong bài viết đã giúp những bạn biết được khái niệm tỉ lệ vàng là gì, cũng như cách sử dụng tỉ lệ vàng trong phong cách thiết kế logo, kiến trúc, hội họa … một cách tương thích nhất nhé !

Đánh giá bài viết