Năm 2014 có nhuận 2 tháng 9: Lý giải của chuyên gia

Về việc năm 2014 có nhuận tháng 9 hay không, báo điện tử Gia đình Việt Nam đã phỏng vấn chuyên gia nghiên cứu lịch Trần Tiến Bình – người từng công tác tại Viện Hàn Lâm KH&CN VN.

Từ kinh nghiệm tay nghề công tác làm việc lâu năm tại Ban Lịch Nhà nước, sau này là Phòng Nghiên cứu Lịch ( Trung tâm tin tức Tư liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Nước Ta ), ông Trần Tiến Bình, người trực tiếp biên soạn lịch phát hành thoáng rộng trong cả nước chứng minh và khẳng định, năm 2014 đúng mực là năm nhuận trong âm lịch. Tuy nhiên, cách tính nhuận như thông tin trên báo chí truyền thông đưa gần đây là không đúng mực.

 nam-2014-co-nhuan-2-thang-9-ly-giai-cua-chuyen-gia-giadinhvietnam.com 1

ThS. Trần Tiến Bình là người trực tiếp điều tra và nghiên cứu, thống kê giám sát và biên soạn lịch Nước Ta năm 2014.

Thưa ông, trong thời gian vừa qua, có nhiều nguồn thông tin cho rằng, năm nay không có tháng nhuận. Và lịch được phát hành năm 2014 là không chính xác. Vậy theo ông, với tư cách là người nghiên cứu và tính toán để đưa ra cuốn lịch này, thì năm nay có phải năm nhuận không? Và nhuận thời điểm nào?

Tôi xin khẳng định chắc chắn, lịch được phát hành trên trọn vẹn đúng. tin tức tính nhầm thì tôi cũng không hiểu từ đâu ra. Tuy nhiên, theo ông bạn của tôi, PGS-TS Nguyễn Thành Lân thì hoàn toàn có thể là do cuốn sách của ông ấy mà ra. Khi kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, ông Lân có phát hành một cuốn lịch và cuốn này khi in bị nhầm vài trang. Tuy nhiên, cũng chưa chắc là tin đồn thổi xuất phát từ đó hay từ nơi khác.

Theo ông thì cách tính lịch dựa trên quy luật 19 năm mà báo chí đưa tin gần đây là không chính xác. Ông có thể nói rõ về điều này được không?

Đầu tiên phải khẳng định chắc chắn là cách xác lập năm nhuận trong âm lịch dựa theo chu kỳ luân hồi 19 năm là một sự ngộ nhận, tối thiểu từ năm 104 trước C.N ( đời Nhà Hán ) người ta đã xác lập tháng nhuận theo một cách trọn vẹn khác. Chưa kể chu kỳ luân hồi này không cho biết đơn cử tháng nào là tháng nhuận và khởi đầu từ ngày nào !

 nam-2014-co-nhuan-2-thang-9-ly-giai-cua-chuyen-gia-giadinhvietnam.com 2

Ông Bình cho hay: “Đầu tiên phải khẳng định là cách xác định năm nhuận trong âm lịch dựa theo chu kỳ 19 năm là một sự ngộ nhận”

Tính lịch phải dùng tới những quy mô thiên văn tiên tiến và phát triển nhập hàng ngàn tài liệu để lập trình tính chứ không hề tính nhẩm được. Việc tính đúng mực đến phút vị trí của Mặt trăng và Trái đất hoạt động trong trường mê hoặc dưới công dụng của nhiều thiên thể trong hệ Mặt trời là một bài toán cơ học không hề đơn thuần chút nào.

Còn những điều ngộ nhận gì khác không, thưa ông?

Thỉnh thoảng cũng có tin cứ 3 năm âm lịch có 1 năm nhuận cũng không đúng chuẩn, thí dụ những năm 2004, 2006, 2012, 2014 đều là những năm nhuận nhưng chỉ cách nhau 2 năm. Ngoài ra, ý niệm cho rằng âm lịch của tất cả chúng ta thuần tuý tuân theo tuần Trăng cũng không đúng, như tôi sẽ lý giải ở phần sau, âm lịch mà tất cả chúng ta đang sử dụng phải gọi đúng chuẩn là lịch âm khí và dương khí, vì nó vừa tuân theo hoạt động của Mặt trăng vừa quan sát sự di dời của Mặt trời để kiểm soát và điều chỉnh trong lịch, có một thuật ngữ tiếng Anh để chỉ loại lịch này : Lunisolar !

Vậy ông có thể giải thích về cách tính lịch chính xác?

Muốn tính lịch, tiên phong phải tính những ngày mồng 1 âm liên tục trong năm. Nếu giữa hai ngày mồng 1 cách nhau 29 ngày thì đó là tháng thiếu, 30 ngày là tháng đủ. Ngày mồng một âm là ngày mà Trái đất, Mặt trăng và Mặt trời theo thứ tự nằm thẳng hàng, Mặt trăng quay nửa tối về phía Trái đất ( nên người ta thường nói tối như đêm 30 ), thời gian này gọi là thời gian không trăng, hay thời gian Sóc.

 nam-2014-co-nhuan-2-thang-9-ly-giai-cua-chuyen-gia-giadinhvietnam.com 3

Ông Bình trong cuộc trao đổi với phóng viên báo điện tử Gia đình Việt Nam

Nhưng nếu ta chỉ tính những điểm Sóc thì 12 tháng âm tổng số chỉ có trung bình xê dịch 354.36 ngày, hụt mất gần 11 ngày so với dương lịch và ngày càng sai so với năm thời tiết. Để khắc phục điều này ngoài tuần trăng người xưa còn quan sát hoạt động của Mặt trời giữa những vì sao ( gọi là chuyển dời theo Hoàng đạo ), khi Mặt trời trở lại vị trí cũ trên khung trời thì vừa đúng 1 năm. Khi Mặt trời quay hết một vòng mà chỉ có 12 tháng âm ( 12 điểm Sóc ) thì năm đó là năm thường, còn 13 tháng âm thì năm đó nhuận. Một vòng xoay của Mặt trời trên Hoàng đạo được chia đều thành 24 Khí, tất cả chúng ta hay gọi chung là Tiết khí, đúng mực hơn thì gồm có 12 Trung khí và 12 Tiết khí. Điểm khởi đầu dùng trong tính lịch khởi đầu vòng xoay Mặt trời là điểm Đông chí, và 12 Trung khí khởi đầu từ đây được đem ra so sánh với những tháng âm. Khi từ Đông chí này đến Đông chí kia gồm có 13 điểm Sóc thì năm đó nhuận, tháng nhuận sẽ là tháng không có Trung khí nào để so sánh nữa ( vì có 13 Sóc so với 12 Trung khí ). Theo định nghĩa tháng tiên phong không chứa Trung khí trong năm nhuận sẽ là tháng nhuận và mang tên trùng với tháng trước đó.

Cụ thể, năm 2014 là năm nhuận vì sao? Và tại sao lại nhuận vào tháng 9?

Cụ thể, năm nay tính từ đông chí 2013 đến đông chí 2014 có 13 tháng âm và tháng sau tháng 9 âm không có trung khí nên là tháng 9 nhuận. đoạn Clip : Chuyên gia điều tra và nghiên cứu lịch Trần Tiến Bình lý giải về cách tính năm nhuận

Bạn đọc muốn biết chi tiết cụ thể hơn hoàn toàn có thể xem thêm trong những cuốn : ” Lịch việt nam thế kỷ 20-21, Nhà XB Văn hoá tin tức, 2005 hay ” Lịch việt nam thế kỷ 20-21 và Niên biểu lịch sử vẻ vang việt nam, Nhà XB Khoa học và CN, 2014 “.

Hồng Hạnh

Đánh giá bài viết