Nhiều tín hiệu không bình thường
Từ sau kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2021 đến nay, dư luận rối loạn khi báo chí truyền thông phản ánh quan điểm của thầy giáo Đinh Đức Hiền ( TP.HN ) cho biết trước ngày thi môn sinh học của kỳ thi này, ông Phan Khắc Nghệ, Phó hiệu trưởng Trường trung học phổ thông chuyên TP Hà Tĩnh, có bài tổng ôn cho học viên với số câu hỏi trùng đến hơn 90 % câu hỏi trong đề thi chính thức môn sinh học .
Ngay tại thời gian đó, Bộ GD-ĐT nói sẽ xác định làm rõ nhưng vấn đề rơi vào tĩnh mịch cho đến nay. Tuy nhiên, trên trong thực tiễn, hiệu quả “ xác định ” như Bộ GD-ĐT nói đã đưa ra những tín hiệu không bình thường mà lẽ ra không hề giải quyết và xử lý bằng cách “ lạng lẽ ” như Bộ đang làm .

Cụ thể ngày 4.8, Bộ GD-ĐT đã ra Quyết định số 171/QĐ-BGDĐT về việc thành lập tổ công tác liên ngành xác minh thông tin phản ánh về đề thi môn sinh học kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021. Tổ công tác gồm: Bộ GD-ĐT (lãnh đạo các cục, vụ, thanh tra, các chuyên viên); Bộ Công an (A03, A05); và các chuyên gia, giáo viên đang trực tiếp dạy môn sinh học đã vào Hội đồng ra đề thi tốt nghiệp THPT năm 2021 để cùng thực hiện đối chiếu, so sánh đề thi chính thức của Bộ GD-ĐT với đề trong video của ông Phan Khắc Nghệ.

Lật lại vụ đề thi môn sinh THPT 2021 giống 90% đề ôn tập của giáo viên  - ảnh 1

Tổ công tác làm việc thao tác trong 6 ngày, từ 4 – 9.8.2021. Sau 5 ngày, tổ liên ngành thao tác với tổ chuyên viên, quản trị hội đồng ra đề, với những thầy cô ra đề, thư ký hội đồng để khám phá tiến trình biên soạn đề, những ứng dụng chọn đề thi, so sánh những đề thi gốc mà máy tính rút ra từ ngân hàng nhà nước cùng những đề thi được tổ ra đề môn sinh học đã lựa chọn với những câu hỏi mà ông Phan Khắc Nghệ đã dạy luyện thi ghi trong video ngay trước ngày thi .
Theo biên bản thao tác của tổ chuyên viên trong đoàn công tác làm việc liên ngành : những câu hỏi trong 4 mã đề thi được chọn với những câu hỏi Open trong nội dung ôn tập của ông Nghệ cho thấy sự trùng lặp rất lớn. Cụ thể, trong tổng số 40 câu của từng mã đề thô được chọn có 39 câu trùng ( chiếm tỷ suất 97,5 % ) với những câu trong nội dung ôn tập của ông Nghệ ; Trong số 39 câu trùng nói trên thì có 37 câu trùng ở cả 4 mã đề ( chiếm 94,87 % ) ; riêng câu 81 chỉ trùng với mã đề 210 ; câu 105 trùng trọn vẹn với mã đề 210 và 212, trùng 1 phần với 2 mã đề 211 và 213 .
Đặc biệt, một tín hiệu không bình thường nữa mà biên bản chỉ ra, đó là : có 1 câu về diễn thế sinh thái xanh ( câu số 106 đề thô được chọn ) có cả 4 mã đề là câu ra ngoài chương trình với dạng đồ thị chưa từng có trong sách giáo khoa. Tuy vậy, câu hỏi này cũng Open trong video của ông Nghệ. Ở góc nhìn khác, biên bản của tổ chuyên viên cũng chỉ ra rằng câu hỏi trong 4 mã đề bị loại 203, 205, 215, 216 được tổ trình độ lựa chọn ngẫu nhiên từ 16 mã đề bị loại với những câu hỏi Open trong nội dung ôn tập của ông Nghệ cho thấy có sự trùng lặp rất thấp, phần nhiều là độc lạ .

Ngân hàng câu hỏi chứa hàng nghìn câu. Quá trình rút những câu hỏi đều được máy tính lấy ngẫu nhiên, sau đó làm thành đề thô, rút ngẫu nhiên bằng máy tính, tinh chỉnh và điều khiển thành đề duyệt chốt .

Ông Đinh Đức Hiền, giáo viên môn sinh học (Hà Nội)

Biên bản thao tác của tổ chuyên viên còn nêu rõ :

“Phân tích các câu hỏi trong đề duyệt chốt và các tư liệu trong các tệp dữ liệu trao đổi giữa ông Phan Khắc Nghệ và một số thành viên trong tổ ra đề môn sinh qua các năm 2015, 2016, 2017, 2018 và 2021 cho thấy ông Nghệ đã có trao đổi các câu hỏi môn sinh học cho nhau, gắn nội dung câu hỏi vào các ô ngân hàng đề thi, hẹn gặp trực tiếp để liên hệ nội dung trao đổi liên quan đến đề thi tốt nghiệp THPT qua các năm, trong đó có năm 2021”.

\ n

Làm đề thi không đúng quy chế

Tiến sĩ Phạm Văn Lập, nguyên giáo viên Trường trung học phổ thông chuyên Khoa học tự nhiên ( ĐH Quốc gia TP. Hà Nội ), thành viên tổ chuyên viên, cũng bày tỏ quan ngại khi nhận thấy ứng dụng không rút những câu hỏi một cách ngẫu nhiên như quy định thi của Bộ GD-ĐT đã pháp luật, mà chọn đề đã ra sẵn ; đồng thời bày tỏ sự không đống ý với cách ra đề thi có 1 số ít câu hỏi mẹo mực, đánh đố học viên như lúc bấy giờ, dẫn tới học viên phải luyện thi, phát sinh những yếu tố xấu đi. Ông Lập cũng đề xuất Bộ GD-ĐT phải lên tiếng chính thức về biên bản của tổ chuyên viên, hướng giải quyết và xử lý ra sao, chứ không hề yên lặng như vậy mãi .
Cách làm đề không rút những câu hỏi một cách ngẫu nhiên như quy định thi của Bộ GD-ĐT lao lý mà chọn đề đã ra sẵn khiến nhiều quan điểm giáo viên, chuyên viên trong nghành khảo thí quan ngại đây là một trong những nguyên do hoàn toàn có thể dẫn tới lộ đề thi .
Ông Đinh Đức Hiền, giáo viên môn sinh học ( TP.HN ), người tiên phong từng chỉ ra những không bình thường trong đề thi sinh học của Bộ GD-ĐT và đề ôn tập của thầy Phan Khắc Nghệ, cũng cho rằng tỷ suất trùng lặp cao, thậm chí còn trùng lặp ở những câu hỏi mới, chưa từng Open trong sách giáo khoa hay bất kể tài liệu nào là điều không hề xảy ra nếu làm đúng quy trình tiến độ .
“ Ngân hàng câu hỏi chứa hàng nghìn câu. Quá trình rút những câu hỏi đều được máy tính lấy ngẫu nhiên, sau đó làm thành đề thô, rút ngẫu nhiên bằng máy tính, tinh chỉnh và điều khiển thành đề duyệt chốt. Kết quả thẩm định và đánh giá lại cho thấy sự trùng khớp đến 37/40 câu ở cả 4 mã đề duyệt chốt, và 39/40 ở cả 4 mã đề thô được chọn là điều không bình thường, phi trong thực tiễn ”, ông Hiền nói .
Một số chuyên viên về khảo thí chỉ ra rằng quy trình tiến độ ra đề có nhiều kẽ hở, như : Thiết kế việc ra đề thi trọn vẹn phụ thuộc vào vào một số ít người cố định và thắt chặt, được điều động để ra đề thi nhiều năm liên tục và cũng là người đi biên soạn, chỉnh sửa và biên tập những câu hỏi trắc nghiệm để tạo ra nguồn đề thi cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Phần mềm rút câu hỏi thi trắc nghiệm để tạo thành đề thi chính thức đã không rút thắc mắc một cách ngẫu nhiên, và lại rút đề thi có khuynh hướng trước. Điều này trái trọn vẹn với quy định thi. Thư ký ở những cuộc biên soạn, chỉnh sửa và biên tập ngân hàng nhà nước câu hỏi trắc nghiệm cũng là thư ký rút đề thi của hội đồng ra đề thi tốt nghiệp THPT. Bộ đã không phát hành quy định bảo mật thông tin khi kiến thiết xây dựng ngân hàng nhà nước câu hỏi thi và loại ngân hàng nhà nước câu hỏi trắc nghiệm ra khỏi hạng mục những tài liệu tương quan đến những kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông vương quốc .

Ngày 22.12, trao đổi với báo chí, bà Nguyễn Thị Kim Thúy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, cho hay đã nhận được đơn tố cáo liên quan đến sự việc và chuyển toàn bộ nội dung này tới Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn từ cuối kỳ họp Quốc hội tháng 11 vừa qua. Bà Thúy cũng cho biết thông tin bà nhận được có đề cập đến việc Bộ GD-ĐT không đưa ngân hàng câu hỏi thi vào danh mục bí mật quốc gia và không thực hiện rút ngẫu nhiên câu hỏi từ ngân hàng câu hỏi thi để làm đề. Bà cho rằng nếu đúng như nội dung tố giác và đây là kẽ hở có thể dẫn tới lộ đề thi thì cần được rà soát, xem xét.

Bà Thúy nêu quan điểm : “ Tôi nghĩ nếu có đoán trúng đề thi thì cũng có mức độ chứ làm thế nào đúng đến 90 % được. Tuy nhiên, yếu tố đơn cử như thế nào thì phải để cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ. Nếu đúng như báo chí truyền thông nói là thầy Nghệ hướng dẫn cho học viên ôn luyện trúng đến 90 % đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông thì thầy đoán quá giỏi, quá siêu. Tôi nghĩ là chuyện khó tin. Còn những người trong ngành giáo thì cho đó là chuyện lạ ” .
Với tư cách đại biểu Quốc hội, bà Thúy bày tỏ mong ước vấn đề này được Bộ GD-ĐT giải quyết và xử lý minh bạch, công khai minh bạch để tạo niềm tin cho dư luận .

Đánh giá bài viết